{"id":3460,"date":"2020-06-03T11:38:40","date_gmt":"2020-06-03T08:38:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/?p=3460"},"modified":"2020-06-03T11:39:08","modified_gmt":"2020-06-03T08:39:08","slug":"koronovirus-biyo-teror-olabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/2020\/06\/03\/koronovirus-biyo-teror-olabilir-mi\/","title":{"rendered":"KORONOV\u0130R\u00dcS B\u0130YO-TER\u00d6R OLAB\u0130L\u0130R M\u0130?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2018Al\u0131\u015fkanl\u0131k gizemli bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k do\u011furur, mikroplar i\u00e7in bile\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Andrew Nikiforuk<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u015eehirde ya\u015fayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu hi\u00e7bir zaman gripten \u00e7ok korkmam\u0131\u015flard\u0131r. Kuduz gibi bir katil ya da \u00e7i\u00e7ek gibi \u015fekil bozucu bir hastal\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda grip, ho\u015f bir s\u0131k\u0131nt\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Y\u00fczlerce y\u0131l \u00f6nce fena halde hastalan\u0131p \u00f6lmemek \u00f6yle bir rahatl\u0131kt\u0131 ki gribe yakalananlar k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in halsizle\u015ftiren hastal\u0131\u011fa \u201cyeni keyif\u201d, \u201cne\u015feli sohbet\u201d \u201casil veba\u201d, \u201cyeni ahbap\u201d ya da \u201cs\u0131k\u0131nt\u0131 (grippe)\u201d ad\u0131n\u0131 verdiler.\u00a0 Tarih\u00e7iler ve vir\u00fcs uzmanlar\u0131na g\u00f6re; b\u00fcy\u00fck grip salg\u0131nlar\u0131n\u0131n komedyenler kadar \u00f6zg\u00fcn, politikac\u0131lar kadar kaypak karakterleri vard\u0131r. Genellikle ar\u0131 s\u00fcr\u00fcleri gibi farkl\u0131 yo\u011funluktaki dalgalar halinde gelirler. Hava durumuna ba\u011fl\u0131 olarak, bir salg\u0131n n\u00fcfusun %25-50\u2019sini, o \u00e7ok bilinen a\u011fr\u0131lar, ate\u015fler, titremeler ve halsizlikle birlikte k\u0131sa s\u00fcrede yata\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. Hastalar\u0131n % 1&#8217;inden az\u0131 \u00f6l\u00fcr\u201d<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> \u201c20. y\u00fczy\u0131lda insanl\u0131k hala boyutlar\u0131 kestirilemeyen bilinen ya da yeni etkenlerle bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k salg\u0131n\u0131 tehdidi alt\u0131ndad\u0131r.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> \u0130nsano\u011flunun varolu\u015fu ile ba\u015flayan ve bug\u00fcne dek gelen tarihi yolculu\u011fu boyunca bireyler veya toplumlar birbirlerine \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayabilmek, h\u00fckmetmek ya da yenmek i\u00e7in g\u00fcn\u00fcn imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ve teknolojilerini t\u00fcm olanaklar\u0131yla kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Yerk\u00fcre, eski zamanlardan beri insano\u011flunun \u00e7ok farkl\u0131 y\u00f6ntem, silah, ara\u00e7, gere\u00e7 kullanarak t\u00fcrl\u00fc sava\u015flara ve meydan okumalara sahne olmu\u015ftur. Bu sava\u015f y\u00f6ntemlerinden bir tanesi de biyoter\u00f6rizm\u2019dir. Biyoloji ve ter\u00f6r kelimelerinin birle\u015ftirilmesi ile t\u00fcretilmi\u015f olan biyoter\u00f6rizm kavram\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7iren hastal\u0131klar\u0131n, insan\u0131n birtak\u0131m emellerini ger\u00e7ekle\u015ftirme arac\u0131 olarak yine bizzat insan taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Teknik tan\u0131m\u0131 ise insanlara, bitkilere ve hayvanlara zarar veren vir\u00fcs ve organizmalar\u0131n kas\u0131tl\u0131 olarak sal\u0131nmas\u0131d\u0131r.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> Kitle imha silahlar\u0131, canl\u0131lara zarar veren kimyasal, biyolojik ve n\u00fckleer silahlard\u0131r. Bu silahlar etkilerini binalara, \u015fehirlere ve ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131na zarar vererek de\u011fil, canl\u0131lara zarar vererek g\u00f6sterirler. Etkilerini insanlarda, hayvanlarda ve bitkilerde \u00e7o\u011fal\u0131p, hastal\u0131k olu\u015fturarak, \u00f6l\u00fcmlere neden olarak g\u00f6steren patojenik mikroorganizmalar\u0131n silahla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fturulan silahlara biyolojik silah denir. Sava\u015fta, kimyasal silahlar\u0131n \u00e7ok etkili olmamas\u0131, biyolojik silahlar\u0131n ise uzun s\u00fcre b\u00fcy\u00fck miktarlarda depolanamamas\u0131 nedeniyle ancak n\u00fckleer silahlarla birlikte kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda geni\u015f kitlelerde \u00f6l\u00fcme neden olurlar<sup> [<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>-3]<\/sup>. Canl\u0131lara verdikleri zarar ciddi boyutta oldu\u011fu i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu silahlar\u0131n askeri alanda kullan\u0131m\u0131na izin verilmemektedir. Bunun yan\u0131nda bu silahlar\u0131n ter\u00f6ristler taraf\u0131ndan sivil halka kar\u015f\u0131 veya askeri birliklere kar\u015f\u0131 kullan\u0131labilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Biyolojik silah etkenleri ile savunmas\u0131z sivil toplumlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan ter\u00f6r eylemleri biyoter\u00f6r olarak isimlendirilir<sup>.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> <\/sup>G\u00f6r\u00fcnmez ordular diye nitelendirilen ve y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri olan bu hastal\u0131klar tarihler boyu farkl\u0131 isimler alt\u0131nda insano\u011flunun y\u0131k\u0131m\u0131 olmu\u015ftur. Biyoter\u00f6r sald\u0131r\u0131s\u0131na maruz kalm\u0131\u015f bir ulus da yaln\u0131zca insanlar hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmiyor. Bununla birlikte bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lar uluslar\u0131n sosyo-ekonomik ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemektedir. Ayr\u0131ca bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir vir\u00fcs yoluyla kas\u0131tl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilmesi ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yay\u0131labilmesi k\u00fcresel tehdit boyutunu ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Biyoter\u00f6r ile insan kayb\u0131 h\u0131zla ve artarak devam etmektedir. Bu nedenle bu t\u00fcr salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ve kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 olmas\u0131ndan hareketle k\u00fcresel g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama ad\u0131na ciddi bir i\u015f birli\u011fi gerekmektedir. Bu kapsamda ortaya \u00e7\u0131kabilecek salg\u0131nlar\u0131 ve nedenlerini h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde tespit edecek g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f bir k\u00fcresel g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fi ile k\u00fcresel halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 temel prensipleri d\u00fcnyay\u0131 biyoter\u00f6r tehdidine kar\u015f\u0131 savunman\u0131n tek ak\u0131lc\u0131 yolu olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. ABD yap\u0131m\u0131 Hollywood men\u015fei filimler y\u0131llard\u0131r Vir\u00fcs, Mikrop, Salg\u0131n ve Pandemi Sava\u015f\u0131 gibi konu i\u00e7erikli senaryolar\u0131 i\u015flemekteler. Bug\u00fcn Koronavir\u00fcs (Covid-19)\u2019un d\u00fcnyay\u0131 adeta teslim almas\u0131 ile ba\u015flayan s\u00fcrecin insanlar aras\u0131nda deh\u015fet ve korku ile devam etmesi komplo teorisi filmlerinin senaryolar\u0131n\u0131n realiteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bize g\u00f6stermektedir. Korona\u2019n\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu bu etkiden dolay\u0131 bunun s\u0131radan bir vir\u00fcs olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Korona insanlar \u00fczerinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu korku ve panik psikolojisi \u00f6zelli\u011fi ile de vir\u00fcs\u00fcn daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Bilinmezlikler ve ger\u00e7ekler bir araya geldi\u011finde Koronavir\u00fcs\u2019\u00fcn\u00a0 \u201c\u00fcretilmi\u015f\u201d bir vir\u00fcs di\u011fer ad\u0131 ile bir biyolojik silah olaca\u011f\u0131 ihtimalini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Koronavirus salg\u0131n\u0131 \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde d\u00fcnyada milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine sebep olan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bula\u015f\u0131c\u0131 salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 pandemi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken baz\u0131lar\u0131 ise yaln\u0131zca bulundu\u011fu b\u00f6lgeye zarar vermi\u015ftir. D\u00fcnya n\u00fcfusunun artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yeni bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar da g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya devam ediyor. \u00c7ok say\u0131da insan\u0131n birbirleriyle ve hayvanlarla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famas\u0131 sa\u011fl\u0131k ve besin \u00f6nlemlerindeki zay\u0131fl\u0131klar ile birle\u015fti\u011finde hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Ke\u015ffedilen yeni ticaret yollar\u0131 al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f enfeksiyonlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rarak k\u00fcresel salg\u0131nlar\u0131n olu\u015fumunda etkin rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Vir\u00fcs k\u0131sa s\u00fcrede yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lardan dolay\u0131 toplumda sa\u011fl\u0131k boyutu yan\u0131nda psikolojik ve ekonomik boyutlar\u0131yla da d\u00fcnya genelini etkilemi\u015f, uzun bir s\u00fcrede etkilemeye de devam edece\u011fe benziyor. Ama \u015fu bir ger\u00e7ek ki Korona\u2019n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131n\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede etkisi alt\u0131na almas\u0131, y\u00fczbinlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmas\u0131, enfeksiyonun \u00f6nceki viral enfeksiyonlara g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131 gibi sonu\u00e7lara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Koronavir\u00fcs\u2019\u00fcn s\u0131radan bir vir\u00fcs olmad\u0131\u011f\u0131 ortad\u0131r. Son yar\u0131m as\u0131rda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar\u0131lan SARS, SADS, MERS, Ku\u015f Gribi, Domuz Gribi, Ebola ve \u201cKorona\u201dya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n neredeyse tamam\u0131na bir anda sanki sistematik bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131yla yay\u0131lan bu vir\u00fcslerin biyolojik ter\u00f6r olmas\u0131 ihtimalini akla getirmektedir. Bug\u00fcn kilometrelerce uzakta oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir yerde var olan bir salg\u0131n hastal\u0131k \u00f6nceden bizi endi\u015felendirmezken art\u0131k ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde o vir\u00fcs\u00fcn bize bula\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131n bir garantisi yok.<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> G\u00fcn\u00fcm\u00fczde biyolojik silahlar, sadece ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin kulland\u0131\u011f\u0131 bir ara\u00e7 de\u011fil uluslararas\u0131 akt\u00f6r \u00fclkelerinde kullanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir ara\u00e7 olmu\u015ftur. Teknolojisi geli\u015fmi\u015f bir\u00e7ok \u00fclkenin ulusal biyo g\u00fcvenlik laboratuvarlar\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. \u00c7in\u2019de bu \u00fclkelerden bir tanesidir. Koronavir\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olan Wuhan kenti \u00c7in&#8217;in ekonomik g\u00fc\u00e7 merkezlerinden biridir. Durum b\u00f6yle olunca \u00c7in\u2019in h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesinden endi\u015fe duyan d\u00fcnyan\u0131n mevcut etkili akt\u00f6rlerinin biyolojik sald\u0131r\u0131 i\u00e7in bu kentin se\u00e7ildi\u011fi tezi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu plan\u0131n ba\u015f akt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ABD oldu\u011fu ve \u00c7in\u2019in ekonomik ve finansal sekt\u00f6rlerini fel\u00e7 etmek istedi\u011fi i\u00e7in bu y\u00f6nteme ba\u015fvurdu\u011fu iddia ediliyor. \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Lijian Zhao,\u00a0\u201cSalg\u0131n\u0131 Vuhan&#8217;a getiren Amerikan ordusu olabilir\u201d\u00a0demesi g\u00fcndeme gelen iddialar\u0131 destekler nitelikte olmu\u015ftur. Yine Korona\u2019dan en \u00e7ok etkilenen \u00fclkelerden biri olan \u0130ran; ABD&#8217;nin \u0130ran ve \u00c7in&#8217;de koronavir\u00fcs\u00fc yayarak biyo-ter\u00f6r sald\u0131r\u0131s\u0131 d\u00fczenledi\u011fini iddia etti. Koronavir\u00fcs\u00fc d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alarak t\u00fcm \u00fclkelerin hem ulusal hem de uluslararas\u0131 mevcut geleneksel y\u00f6netim, sevk ve idarelerini dahi de\u011fi\u015ftirmi\u015f durumda. \u00dclkelerin y\u00f6neticileri uzaktan y\u00f6ntemle yani sanal ortamda \u00fclkelerini y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesi okullar\u0131 tatil etmi\u015f e\u011fitimleri internet \u00fczerinde online olarak vermeye ba\u015flam\u0131\u015f vaziyetteler. \u00dclkelerin y\u00f6neticileri diplomatik g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini dijital ara\u00e7lar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015f durumda. Sonu\u00e7 olarak, d\u00fcnya sanal hayat ile her a\u00e7\u0131dan eve haps oldu. K\u00fcresel akt\u00f6rlerin uzun zamand\u0131r ya\u015fam\u0131n her alan\u0131n\u0131 dijitalle\u015ftirmek i\u00e7in vermi\u015f oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalar sanki hedefine ula\u015fm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Olu\u015fturulan bu sanal d\u00fcnyan\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde en \u00e7ok konu\u015fulacak olan konulardan bir tanesi de Kripto para, internet paras\u0131 ya da bilinen en yayg\u0131n ad\u0131 ile Bitcoin olacakt\u0131r. Uzunca bir s\u00fcredir online bir para birimi\u00a0yaratma pe\u015finde olan k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler Korona salg\u0131n\u0131 ile bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f oldular. Bir vir\u00fcs\u00fcn koca d\u00fcnyay\u0131 karantinaya ald\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcnlerde ge\u00e7mi\u015fi sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcnleri ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131n temeli yar\u0131m as\u0131r \u00f6nce at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 net bir \u015fekilde g\u00f6rmekteyiz. \u015e\u00f6yle ki 1970\u2019lerde Henry Kissinger \u015fu s\u00f6zleri ile dile getirmi\u015fti; \u201dN\u00fcfusun azalt\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 temel politikam\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerdeki petrol, maden ve di\u011fer kaynaklara olan ihtiyac\u0131 artacakt\u0131r.\u201d Kissiger\u2019\u0131n ifadelerinden sonra yorumu siz de\u011ferli okuyucular\u0131ma b\u0131rak\u0131yorum.<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a> Yakla\u015f\u0131k 8 milyarl\u0131k d\u00fcnya n\u00fcfusunun 1,5 milyarl\u0131k n\u00fcfusunu bar\u0131nd\u0131ran \u00c7in, b\u00fcy\u00fck co\u011frafyas\u0131, s\u00fcrekli artan n\u00fcfusu, giderek g\u00fc\u00e7lenen ordusu, doymak bilmeyen enerji ve ham madde i\u015ftah\u0131, k\u00fcresel piyasada h\u00e2kimiyet kuran b\u00fcy\u00fck \u015firketleri ve b\u00fcy\u00fcyen ekonomisiyle ba\u015fta ABD olmak \u00fczere bir\u00e7ok k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odakl\u0131 \u00fclkeyi korkutuyor. \u00c7in, t\u00fcm k\u00fcresel piyasada \u00fcr\u00fcnleriyle h\u00e2kimiyetini ilan etmi\u015f durumda. Donald Trump \u00c7in\u2019i durdurmak i\u00e7in g\u00fcmr\u00fck ambargolar\u0131n\u0131 devreye sokarken \u00c7in, kar\u015f\u0131 hamlelerle Trump\u2019\u0131n politikalar\u0131n\u0131 etkisiz hale getiriyor.<strong> Bu h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015f ile ABD\u2019nin a\u00e7\u0131ktan \u00c7in\u2019e bir ticari sava\u015f ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 <\/strong>fazlaca dillendiriliyor. Koronan\u0131n bir \u201claboratuvar vir\u00fcs\u00fc\u201d (ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mike Pompeo da koronavir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019deki bir laboratuvardan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015fti. \u00c7in K\u0131z\u0131lha\u00e7 Ba\u015fkan\u0131 Chen Zhu, \u00c7in\u2019in salg\u0131n bitene kadar uluslararas\u0131 uzmanlar\u0131n hi\u00e7birini koronavir\u00fcs\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fturmak i\u00e7in \u00fclkeye giremeyece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>) oldu\u011fu sav\u0131 \u00fczerinde yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda benzer bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fini tarihsel s\u00fcre\u00e7te ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fini de bir kez daha hat\u0131rlamam\u0131za sebep olunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019nin tescili i\u00e7in 2007\u2019de patent m\u00fcracaat\u0131nda bulundu\u011fu, 2010\u2019da da patent ald\u0131\u011f\u0131 Ebola, m\u00fcracaat tarihinden yakla\u015f\u0131k 6 y\u0131l sonra yani ilk olarak Aral\u0131k 2013 tarihinde Gine&#8217;de ba\u015flay\u0131p Liberya, Sierra Leone ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131 Afrika \u00fclkelerinin bir\u00e7o\u011funa yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ebola salg\u0131n\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak on binlerce \u00f6l\u00fcm meydana gelmi\u015fti. Peki, ama\u00e7 neydi? Afrika\u2019y\u0131 dizginlemek, n\u00fcfusunu azaltmak m\u0131 yoksa korku ve deh\u015fete s\u00fcr\u00fckleyip ila\u00e7\/a\u015f\u0131 satarak trilyon dolarlar kazanmak m\u0131? Ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan bu ve buna benzer ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klara paralel olarak ila\u00e7 \u015firketlerinin doymak bilmeyen para kazanma i\u015ftahlar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda Koronavir\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn laboratuar ortam\u0131nda geli\u015ftirilip ba\u015fta \u00c7in olmak \u00fczere d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131 pek zor olmasa gerek. Bu hesaplar\u0131 yapan \u00fclke veya \u015firketler vir\u00fcsten dolay\u0131 insanlar aras\u0131nda ya\u015fanan korku, endi\u015fe ve \u00e7aresizli\u011fin tavan yapt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde sahneye bir kahraman edas\u0131 ile \u00e7\u0131k\u0131p; bilim adamlar\u0131m\u0131z, yo\u011fun bir i\u015f temposu ve \u00f6zveri ile yapt\u0131klar\u0131 laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve deneyler sonucu Koronavir\u00fcs\u00fcn antivir\u00fcs\u00fcn\u00fc bulduk demeleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonu\u00e7tur. Makaleyi yazd\u0131\u011f\u0131m (19 May\u0131s 2020, Saat 04.05) g\u00fcn itibari ile d\u00fcnya genelinde vaka say\u0131s\u0131\u00a0\u00a04.731.458<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>\u00a0, \u00f6l\u00fcm\u00fcn ise 316.169\u00a0 oldu\u011fu bir durumda vir\u00fcs\u00fcn do\u011fum yeri olan yakla\u015f\u0131k 13 milyonluk n\u00fcfusu bar\u0131nd\u0131ran Wuhan kenti \u00f6zelinden 1,5 milyar n\u00fcfusu olan \u00c7in\u2019in tablosuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; vaka say\u0131s\u0131n\u0131n 84.500, \u00f6l\u00fcmlerin 4645<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a> olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Dr. \u0130mbat MU\u011eLU<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Nikiforuk A, Grip: Vir\u00fcs Dalgas\u0131. Mah\u015ferin D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Atl\u0131s\u0131, Salg\u0131n ve Bula\u015fc\u0131 Hastal\u0131klar Tarihi, ileti\u015fim yay\u0131nlar\u0131, s.187-199<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Heyman D. Infectious Agents, Oxford Textbook of Public Health, Fourth ed. Eds. Detels Roper, 2001 Trakya \u00dcniv. T\u0131p Fak\u00fcltesi Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 AD<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> <a href=\"http:\/\/www.olaganustukanitlar.com\/biyoterorizmde-neden-sarbon-kullanildi\/\">http:\/\/www.olaganustukanitlar.com\/biyoterorizmde-neden-sarbon-kullanildi\/<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Cirincione J, Wolfsthal JB, Rajkumar M. Deadly Arsenals: Tracking Weapons of Mass Destruction. 2002;3-23, 45-66. www.carnegieendowment.org<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Harigel GG. Chemical and biological weapons: Use in warfare, impact on society and environment. http:\/\/www.ceip.org\/files\/publications\/Harigelreport.asp<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> <strong>E<\/strong>mine ALP, Mehmet DO\u011eANAY Yo\u011fun Bak\u0131m Dergisi 2006;6(3):135-146<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> <a href=\"https:\/\/www.yeniakit.com.tr\/haber\/koronavirus-biyo-teror-mu-1142629.html\">https:\/\/www.yeniakit.com.tr\/haber\/koronavirus-biyo-teror-mu-1142629.html<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> https:\/\/www.nerinaazad.org\/tr\/news\/life\/health\/dunya-saglik-orgutu-koronavirus-tartismalarina-son-noktayi-koydu<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> <a href=\"https:\/\/covid19.who.int\/\">https:\/\/covid19.who.int\/<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> <a href=\"https:\/\/covid19.who.int\/region\/wpro\/country\/cn\">https:\/\/covid19.who.int\/region\/wpro\/country\/cn<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2018Al\u0131\u015fkanl\u0131k gizemli bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k do\u011furur, mikroplar i\u00e7in bile\u2019 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Andrew Nikiforuk \u00a0 \u201c\u015eehirde ya\u015fayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu hi\u00e7bir zaman gripten \u00e7ok korkmam\u0131\u015flard\u0131r. Kuduz gibi bir katil ya da \u00e7i\u00e7ek gibi \u015fekil bozucu bir hastal\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda grip, ho\u015f bir s\u0131k\u0131nt\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Y\u00fczlerce y\u0131l \u00f6nce fena halde hastalan\u0131p \u00f6lmemek \u00f6yle bir rahatl\u0131kt\u0131 ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3407,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3460"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3460"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3462,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3460\/revisions\/3462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vizyon2023.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}